Mikrosfery alginianowe w walce z Helicobacter pylori i cukrzycą typu 2.

Tytuł pani doktoratu brzmi Ocena możliwości zastosowania mikrosfer alginianowych jako nośników modelowych substancji leczniczych.  Czym jest alginian sodu?

Jest to naturalny anionowy polimer polisacharydowy, który ze względu na zdolność do pęcznienia, żelowania i mukoadhezji (zjawisko, które pozwala na wydłużenie czasu uwalniania leku w miejscu aplikacji) może służyć do opracowywania nowoczesnych postaci leków ? mikrocząsteczek. Pomimo dostępności wielu preparatów zawierających alginian sodu, wielokompartmentowe postaci [takie, w których substancja lecznicza została rozdzielona na kilka, uwalnianych stopniowo dawek ? red.]  o właściwościach mukoadhezyjnych z udziałem alginianów nie zostały, jak dotąd, wprowadzone na rynek farmaceutyczny. Prowadzone są natomiast w tym kierunku badania w różnych ośrodkach naukowych wielu krajów.

Co było celem Pani badania?

Chodziło o ocenę możliwości zastosowania alginianu sodu do sporządzania mikrosfer alginianowych z wytypowanymi substancjami leczniczymi ? metronidazolem, chlorowodorkiem ranitydyny i chlorowodorkiem metforminy. Mikrosfery otrzymano metodą suszenia rozpyłowego. Jest to technika stosowana zarówno w skali laboratoryjnej, jak i przemysłowej, zapewniająca kontrolę procesu i powtarzalność produkcji.

To substancje związane z powodującymi wiele chorób górnej części układu pokarmowego bakteriami Helicobacter pylori oraz z cukrzycą typu 2. Chodziło o leki związane pomagające w tych właśnie schorzeniach?

Tak. Badanie polegało zarówno na ocenie wpływu alginianu sodu na jakość i właściwości fizykochemiczne mikrocząsteczek stanowiących wielokompartmentową postać leków, jak i na zbadaniu wpływu warunków przechowywania na trwałość otrzymanych nośników. W procesie usuwania z organizmu bakterii Helicobacter pylori konieczne jest zapewnienie wysokiego stężenia metronidazolu w żołądku. Natomiast wchłanianie w górnym odcinku przewodu pokarmowego i krótki okres półtrwania chlorowodorku metforminy oraz degradacja w jelitach chlorowodorku ranitydyny wskazywały na zasadność opracowania takich postaci leków, które umożliwiałyby przedłużone przebywanie tych substancji leczniczych w żołądku. W przypadku metronidazolu uwzględnione zostało także podanie dopochwowe otrzymanych mikrosfer alginianowych. Dodatkowo, ze względu na aktywność hipoglikemiczną alginianu sodu, dokonana została ocena wpływu polimeru na działanie chlorowodorku metforminy, [stosowanej w cukrzycy typu 2 do obniżenia poziomu glukozy we krwi ? red].

Rada Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku zgłosiła Pani dysertację do Konkursu Lider Nauk Farmaceutycznych, podkreślając wysoką wartość naukową, innowacyjność i potencjał aplikacyjny. W rywalizacji tej, w której jednym z głównym kryteriów jest aplikacyjność badań, Jury przyznało Pani trzecią nagrodę. Można zatem zapytać, kiedy te nowoczesne postaci leków będą dostępne dla pacjentów?

Na to pytanie, nawet w kolejnych fazach badań klinicznych nowych czy udoskonalanych produktów leczniczych, trudno jest odpowiedzieć. Oczywiście, taki finał jest marzeniem każdego, kto podejmuje pracę badawczą, stawiając wartości aplikacyjne swoich projektów w centrum uwagi. Konkurs Lider Nauk Farmaceutycznych ma w założeniu promowanie aplikacyjności badań w zakresie innowacyjności leków. Zgłoszenie mojej pracy doktorskiej przez radę wydziału farmaceutycznego i nagroda, którą otrzymałam, są dla mnie bardzo dużym wyróżnieniem.

Jak można przeczytać w jednej z recenzji Pani doktoratu, jest Pani ?sprawnym eksperymentatorem?. Oznacza opanowanie technologii przygotowania złożonych postaci leku, stosowanie zaawansowanych technik badawczych oraz przedstawienie wiarygodnych wyników stanowiących zwartą i kompletną całość.

W tym miejscu chciałabym jeszcze raz gorąco podziękować pani prof. dr hab. Katarzynie Winnickiej, kierownikowi Zakładu farmacji stosowanej naszego uniwersytetu, pod kierunkiem której wykonałam moją pracę doktorską, jak również całemu zespołowi badawczemu z naszego zakładu za współpracę.

Jak podsumowałaby Pani swoje dotychczasowe badania?

Dwa najważniejsze wnioski to: 1) na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że alginian sodu może być wykorzystany do otrzymywania mukoadhezyjnych mikrosfer w procesie suszenia rozpyłowego; 2) ocena modyfikacji struktur alginianu za pomocą czynników sieciujących z różnych grup stanowi obiecujący kierunek badań nad zastosowaniem polimeru w technologii postaci leku.

Zdaniem jednego z recenzentów cele, jakie postawiła sobie Pani w prowadzonych badaniach, zostały w całości zrealizowane.

Dla każdego, kto podejmuje badania naukowe, takie podsumowanie wieloletniej pracy jest wielką satysfakcją. Dla mnie również.

Rozmawiała: Ewa Ostrowska